ERASMUS (YÜKSEK ÖĞRETİM) PROGRAMINDA TÜRKİYE

Avrupa Birliği Komisyonu’nun, üye ve aday ülkelerle AB’ye üye ya da aday olmayan Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri (Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) arasında eğitimle ilgili konularda kurumsal işbirliklerini teşvik etmek suretiyle, ülkeler arasında karşılıklı tanımayı, mevcut eğitim potansiyellerini daha iyi kullanmayı ve geliştirmeyi amaçlayan AB Eğitim ve Gençlik Programlarından Socrates (Genel Eğitim) Programı bünyesinde yer alan Erasmus, Socrates programlarından yüksek öğretim düzeyindeki işbirliğini öngören ve düzenleyen programdır. Avrupa Birliği ülkelerinde 1987’den beri uygulanmakta olup 1995’te Socrates programları kapsamına alınmıştır. 2003 yılı itibariyle 1 milyon 100 bin civarında öğrenci değişimi yapılmış olması bakımından da AB Eğitim ve Gençlik Programlarının en cazibeli programı olduğu söylenebilir.

Erasmus programının amacı, Avrupa’da yüksek öğretimin kalitesini artırmak ve Avrupa boyutunu güçlendirmektir. Bu hedef, Avrupa’nın değişik ülkelerindeki iyi uygulamaları Avrupa’nın bütününün istifadesine sunmak olarak özetlenebilir. Erasmus programı, belirtilen amaçları; üniversiteler arasında ülkelerarası işbirliğini teşvik ederek, öğrencilerin ve eğitimcilerin Avrupa’da karşılıklı değişimini sağlayarak ve programa katılan ülkelerdeki çalışmaların ve alınan derecelerin akademik olarak tanınması ve şeffaflığın gelişmesine katkıda bulunarak gerçekleştirmeye çalışmaktadır.

Erasmus bir burs programı değildir! Sadece öğrenci değişimi yapabilen kurumların öğrencilerine bireysel olarak gittiği ülkeye göre değişebilen miktarda maddi katkı sağlanır. Türkiye’den giden öğrenciler için bu destek, pilot uygulamada ve 2004/05 dönemi için aylık 300 Euro olarak belirlenmiştir.

PROGRAMA KATILIM NE ŞEKİLDE OLUYOR?

Programa katılabilmek için AB Eğitim ve Gençlik Programlarına ülke olarak katılımın gerçekleşmesinden sonra öncelikle yüksek öğretim kurumlarının tüzel kişilik olarak Erasmus programına katılım hakkı elde etmek için Erasmus Üniversite Beyannamesi’ne (Erasmus University Charter-EUC) başvurup AB Komisyonu’ndan onay almaları gerekmektedir. Bu onay bir çeşit programa ‘giriş bileti’ anlamı taşımaktadır.

Nasıl Müracaat Edilir?

Üniversiteler, Erasmus Üniversite Beyannamesi, Müfredat Geliştirme, Yoğun Programlar, Akademik Uzmanlık Ağları projeleri ve ECTS/DS Etiketi için Teknik Destek Bürosu’na (Technical Assistance Office-TAO) http://www.socleoyouth.be adresi yoluyla ayrı ayrı müracaat etmek zorundadırlar. AB Komisyonu, beyannamede verilen kurumsal bilgileri, ilgili üniversitenin rektörlük onayını taşıdığı için doğru kabul eder fakat bu bilgilerdeki herhangi bir yanlışlık veya yanıltma amaçlı herhangi bir bilgi bir şekilde tespit edilirse, ilgili üniversite, işbirliği kurduğu üniversiteler ve Komisyon nezdinde itibarını kaybeder. Bu da daha sonra yapmayı düşündüğü işbirliği zeminini ortadan kaldırabilir.

Erasmus Üniversite Beyannamesi alan üniversiteler değişimin organizasyonu, öğrenci değişimi, öğretim elemanı değişimi ve ECTS ödenekleri için AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi’ne (Ulusal Ajans) başvururlar. Bu beyanname, üniversitelere Erasmus programı tarafından desteklenen etkinliklere katılım hakkını verir.

Üniversitelerimiz ilk defa bu başvuruları 1 Kasım 2003 tarihi itibariyle yapmış oldular. Erasmus Üniversite Beyannamesi için, başvuru yapan yüksek öğretim kurumlarımız (72 başvuru) Merkez’imizin internet sayfasında ( www.ua.gov.tr ) ilan edilmiştir. Bu başvuruların ardından AB Komisyonu’nun yapacağı değerlendirmenin sonucunda bu başvuruya olumlu cevap alıp Erasmus faaliyetlerine katılmaya hak kazanan üniversitelerimiz, Türkiye ile AB Komisyonu arasında, Türkiye’nin programlara tam katılımının tescili anlamına gelen Mutabakat Zaptı’nın imzalanmasının ardından açıklanacaklardır.

ERASMUS PROGRAMINDAKİ FAALİYET ALANLARI NELERDİR?

1. Karşılıklı Öğrenci Değişimi (Student Mobility - SM)

Erasmus programı kapsamında yüksek öğretimin ilk yılındaki öğrenciler hariç, doktora dahil olmak üzere öğrencilere, üniversiteler arasında varılan ikili anlaşmalar ve düzenlemeler çerçevesinde, diğer katılımcı ülkedeki bir üniversitede veya yüksek öğrenim kurumunda 3-12 ay eğitim desteği (Erasmus hibesi) sağlanmaktadır. Önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenci değişimi yapılır. Ancak, uygulamada lisans ve yüksek lisans düzeyindeki değişim ağırlıklıdır.

Öğrenci ve öğretim elemanı değişimi için Erasmus İkili Anlaşmasına (Erasmus Bilateral Agreement) sahip taraflardan birinin AB üyesi ülkeden olması gerektiği hususu, şu an için üye olmayan ülke Türkiye’den olan bölüm/fakültenin anlaşmalı olduğu bölüm/fakültenin AB üyesi bir ülkeden olmasını zorunlu kılmaktadır.

Erasmus faaliyetlerine katılım için onay almış kurumların öğrencileri, ilgili kurumun uluslararası ilişkiler birimine (Erasmus Koordinatörlüğü/bürosu), bir sonraki akademik dönem için başvuru yaparlar. Üniversiteler arası ikili anlaşmalar* ve toplam değişim hacmine ve kaynağa bağlı olarak, başvurular arasından seçim bu birim tarafından, Komisyon’un ve AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi’nin belirlediği kıstaslara göre en uygun şekilde yapılır. Değişime hak kazanan öğrenciler, kalacakları süreye göre ve ülkeye göre idari ve mali hazırlıklarını yaparlar.

Programdan yararlanmak isteyen öğrencilerin yabancı dil düzeylerini geliştirmeye dönük çalışmalar yapmaları ve genel not düzeylerini olabildiği kadar yüksek tutmalarında fayda vardır. Zira, genel başarı ortalamasında, değerlendirmenin yapıldığı dönem itibariyle 2.5/4.00 veya 75/100 düzeyinin altında olan öğrenciler değişim için başvuramazlar. Başvurabilen öğrencilerin, yüksek öğretim kurumlarınca seçilmesinde kullanılacak ağırlıklı değerlendirmede başarı düzeyi (%50), yabancı dil durumu (%35) ve mülakat (%15) etkili olacaktır.

Programa katılmaya ve Erasmus öğrencisi olmaya hak kazanmış öğrencilere Erasmus Öğrenci Beyannamesi verilerek, bu standard metinle hakları ve sorumlulukları bildirilir.

Program, öğrenciye kısmi maddi destek sağlamak suretiyle, normal şartlarda yapılan öğrenci değişimini bir nevi tabana yayma işlevi icra eder. Ancak bu bir tam burs olarak görülmemelidir. Sözgelimi, normalde böyle bir iş için 500 birimlik aylık kaynak gerekiyorsa ve öğrenci 200 birimlik kaynağa sahipse bu programdan elde edebileceği 300 birimlik katkı ile bu değişimi yapabilme şansına sahip olmaktadır.